O wulkanie
Wezuwiusz to stratowulkan wznoszący się nad Neapolem. W 79 roku n.e. jego erupcja pliniańska – nazwana tak od Pliniusza Młodszego, który opisał ją w listach – pogrzebała pod popiołem i spływami piroklastycznymi Pompeje, Herkulanum i Stabie. Od tamtej pory wybuchał wielokrotnie; ostatnia erupcja w marcu 1944 roku zniszczyła okoliczne wsie i samoloty stojące na pobliskim lotnisku wojskowym. Na zboczach i u podnóża mieszkają setki tysięcy ludzi, dlatego Wezuwiusz jest pod stałą obserwacją Osservatorio Vesuviano – najstarszego obserwatorium wulkanologicznego na świecie.
Historia erupcji
VEI – wskaźnik eksplozywności wulkanicznej: 0 = wylew lawy, 4 = jak Eyjafjallajökull 2010, 6 = jak Pinatubo 1991, 7 = jak Tambora 1815. Skala jest logarytmiczna – każdy stopień to ok. 10 razy więcej materiału.
| Początek | Koniec | VEI | Miejsce i datowanie |
|---|---|---|---|
| 5 lipca 1913 | 4 kwietnia 1944 | 3 | Summit and upper flanks · Observations: Reported |
| 18 grudnia 1875 | 22 kwietnia 1906 | 4 | Summit and upper flanks · Observations: Reported |
| 16 grudnia 1870 | 30 kwietnia 1872 | 3 | Summit and upper NW and south flanks · Observations: Reported |
| 10 lutego 1864 | 26 listopada 1868 | 2 | Summit and upper SE flank · Observations: Reported |
| 19 grudnia 1855 | 31 grudnia 1861 | 3 | Summit and SW flank (300-225 m) · Observations: Reported |
| 14 grudnia 1854 | 27 maja 1855 | 3 | Summit and upper N flank · Observations: Reported |
| 20 września 1841 | 16 lutego 1850 | 2 | Summit, upper N and E flanks · Observations: Reported |
| 16 stycznia 1835 | 3 stycznia 1839 | 3 | Summit, upper east and west flanks · Observations: Reported |
| 2 lipca 1824 | 2 września 1834 | 3 | Summit, upper E and S flanks · Observations: Reported |
| styczeń 1796 | 16 listopada 1822 | 3 | Summit and upper flanks · Observations: Reported |
| 18 sierpnia 1783 | 5 lipca 1794 | 3 | Summit and SW flank (550-300 m) · Observations: Reported |
| 15 lutego 1770 | 4 października 1779 | 3 | Summit, N, NE, SE and E flanks · Observations: Reported |
| 1764 | 27 października 1767 | 3 | Summit, upper SW, SE, and NNW flanks · Observations: Reported |
| listopad 1744 | 6 stycznia 1761 | 3 | Summit, upper SE, E and lower S flanks · Observations: Reported |
| 1742 | 1743 | 1 | Observations: Reported |
| 25 grudnia 1732 | 4 czerwca 1737 | 3 | Summit and SW flank · Observations: Reported |
| 4 września 1724 | 1 kwietnia 1730 | 3 | Observations: Reported |
| 14 sierpnia 1708 | 8 lipca 1723 | 3 | Summit, upper east and south flanks · Observations: Reported |
| 1 lipca 1701 | 22 sierpnia 1707 | 3 | Summit and SW flank · Observations: Reported |
| 15 września 1697 | lipiec 1698 | 3 | Observations: Reported |
| 31 lipca 1696 | 14 sierpnia 1696 | 2 | Observations: Reported |
| 3 października 1685 | 29 kwietnia 1694 | 3 | Observations: Reported |
| 12 sierpnia 1682 | 22 sierpnia 1682 | 3 | Observations: Reported |
| 25 lutego 1654 | 28 marca 1680 | 3 | Observations: Reported |
| 1 lipca 1637 | grudzień 1652 | 2 | Observations: Reported |
| 16 grudnia 1631 | 31 stycznia 1632 | 5 | Summit, SW and S flanks · Observations: Reported |
| ok. 1570 | 1572 | 1 | Observations: Reported |
| 1500 | — | 2 | Observations: Reported |
| 1150 | — | 3 | Observations: Reported |
| 1 czerwca 1139 | 9 czerwca 1139 | 3 | Observations: Reported |
| 27 stycznia 1037 | — | 3 | Summit and south flank (I Monticelli?) · Observations: Reported |
| 31 grudnia 1006 | — | 3 | Observations: Reported |
| 999 | — | 3 | Summit and south flank (Fossamonaca) · Observations: Reported |
| 991 | — | 3 | Observations: Reported |
| 1 grudnia 968 | — | 4 | Observations: Reported |
| 900 ± 40 lat | — | 0 | South and west (Tironi) flanks · Correlation: Magnetism |
| 860 ± 50 lat | — | 0 | South flank · Correlation: Magnetism |
| 15 października 787 | 15 stycznia 788 | 3 | Summit and south flank · Observations: Reported |
| luty 685 | marzec 685 | 4 | Observations: Reported |
| 536 | — | ? | Observations: Reported |
| 8 lipca 512 | — | 4 | Observations: Reported |
| 5 listopada 472 | 6 listopada 472 | 5 | Observations: Reported |
| 379 | 395 | 2 | Observations: Reported |
| 222 | 235 | 2 | Observations: Reported |
| 203 | — | 4 | Observations: Reported |
| 172 | — | 3 | Observations: Reported |
| 24 października 79 | 28 października 79 | 5 | Observations: Reported |
| 217 p.n.e. | 216 p.n.e. | 3 | Observations: Reported |
| ok. 600 p.n.e. | — | 3 | Correlation: Anthropology |
| 880 p.n.e. ± 50 lat | — | 4 | Isotopic: 14C (calibrated) |
| 1 430 p.n.e. ± 300 lat | — | 4 | Isotopic: 14C (calibrated) |
| 1 550 p.n.e. ± 75 lat | — | 4 | Isotopic: 14C (calibrated) |
| 2 420 p.n.e. ± 40 lat | — | 5 | Isotopic: 14C (calibrated) |
| 6 940 p.n.e. ± 100 lat | — | 5 | Isotopic: 14C (calibrated) |
Dane: Global Volcanism Program, Smithsonian Institution (#211020) · Wikipedia (pl) · Wikipedia (en)